منابع یادگیری زبان ، انواع دیکشنری های آنلاین و کاغذی و روش های استفاده از آنها

. منابع یادگیری زبان :

برای فراگیری زبان انگلیسی به عنوان زبان دوم منابع متعدد و مفیدی معرفی و به بازار ارائه شده است. دانشجویان زبان انگلیسی بسته به هدف خود از یادگیری زبان انگلیسی و متد مورد نظرشان از این زبان، می توانند از منابع مربوط به آنها استفاده کنند. اگر تنها برای درک مطلب و مطالعه ی کتب تخصصی رشته های دانشگاهی خود می خواهید زبان انگلیسی را فرابگیرید ، مطالعه ی کتب معرفی شده از سوی آموزش و پرورش در چهار سال دبیرستان کافی ست. این کتاب ها با ارائه ی راهکارهای مناسب جهت درک مطلب ، افراد را برای هدف مورد نظرشان از یادگیری زبان انگلیسی ( یعنی همان comprehend) یاری خواهند کرد. اما اگر هدفتان فراگیری زبان برای تسلط بر چهار مهارت اصلی آن که پیش تر ذکر شد هستید ، و یا اگر می خواهید در آزمونی از آزمون های زبان انگلیسی مانند آیلتس یا تافل شرکت کنید ، به کتاب ها و رفرنس ها و منابع تخصصی تر ، نیاز خواهید داشت.
در زیر به معرفی دو منبع آموزش زبان انگلیسی و کتاب های آن خواهیم پرداخت

متد و کتاب interchange

یکی از پایه ای ترین منابع و متد های آموزش زبان انگلیسی در چندین سال اخیر در کشورمان ، متد و کتاب های Interchange است. این کتاب از سطوج پایه ای و ابتدایی و با رنگ های زرد و آبی و قرمز که هرکدام نشانگر سطح مورد نظر از زبان انگلیسی ست ، دانشجویان زبان انگلیسی را با سیستمی همه جانبه برای آموختن این زبان ، تربیت می کند. هر کتاب سوای از سطح مورد نظر ان ، حاوی دروسی است که دربرگیرنده ی هر چهار مهارت مورد نظر زبان انگلیسی ست. به عبارت دیگر تمام چهارت مهارت زبان در این کتاب ها آموزش داده می شود. به عنوان مثال در کتاب آبی از این متد ، درس حاوی یک یا دو مکالمه ی اصلی ست که با نوار یا سی دی ارائه شده به همراه کتاب ، در حین مطالعه و در کلاس ، به آن پرداخته می شود تا مهارت شنیداری در این سطح ارائه شود. معمولا یک یا دو متن که حاوی کلمات و اصطلاحات مورد نظر درس است برای مهارت reading  یا خواندن در درس گنجانده شده. لازم به ذکر است که این کتاب طوری طرح ریزی شده که برای مطالعه ی آن می بایست در یک فضای انگلیسی زبان یعنی همان کلاس درس ، و از طریق انجام تمارین نوشتاری(writing) و گفتاری (speaking) و گفت و گو با معلم و دانشجویان دیگر ، به شکلی پویا و دینامیک عمل شود.  گرامر ارائه شده در هر درس طوری ست که با مثال های مکالمه ی آن درس و متن درس ، فرا گرفته شود.
دوستان توجه داشته باشید که در اینجا قرار است به معرفی کلی منابع آموزش زبان بپردازیم؛ به طوری که خود دانشجو بعد از تعیین هدف از آموختن زبان ، متد و منبعی را برگزیده و به طور عملی وارد دنیای آموزش زبان انگلیسی شود.  در جلسات بعد تر مثال ها و روش های کاربردی از زبان انگلیسی در چهار مهارت آن ارائه خواهد شد که  سوای از متد برگزیده ی دانشجو ، راه را برای بهتر فهمیدن زبان انگلیسی هموار خواهد کرد.

متد و کتاب top notch

متد  و منبع دیگر آموزش زبان انگلیسی ،متد معروف تاپ ناچ (top notch) است. این منبع یکی از منابع مورد نظر افرادی ست که درصددند زبان انگلیسی را به روز تر و به شکلی همسان تر با شهروندان انگلیسی زبان ، فرا بگیرند. برای این منظور در این متد کتاب ها و منابع متعددی معرفی شده تا سطوح و مهار های اصلی و پایه ای زبان انگلیسی دانشجوی این زبان ، تقویت شود.  از کتاب های ارائه شده در این متد ، می توان به کتاب های تمرین ،بازی ها و معماهای زبان انگلیسی، کتاب ویژه آموزگاران ،فیلم ها و ویدیو های آموزش زبان ،آهنگ های زبان انگلیسی و نیز نرم افزار تعاملی(interactive) نام برد. مجموعه ی آموزشی تاپ ناچ از شش سطح به ترتیب از پایه تا متوسط و پیشرفته تشکیل شده که به این صورت مشخص می شود :
1.top notch fundamentals
2.top notch 1
3.top notch 2
4.top notch 3
5.summit 1
6.summit 2
همانطور که ذکر شد در سطح اول ،اصول و  ابتداییات زبان انگلیسی را خواهید آموخت ف در سطوح یک تا سه به ترتیب سطوح مقدماتی ، متوسط و پیشرفته به دانشجو ارائه می شود و سر آخر در summit 1 و 2   دانشجو به تسلط و مهارت proficiency از زبان انگلیسی دست خواهد یافت. این منبع قوی آموزشی امروزه به عنوان مرجع مفید و مورد ارجاع بسیاری از بزرگسالان انگلیسی آموز ، تبدیل شده و دلیل آن هم ،شیوه های بهتر ارائه ی مطالب و رفع کاستی ها و نقص هایی که در متد های جایگزین قبلی مانند interchange وجود داشته است. درس های ارائه شده در این کتاب ، مختصر و عموما دو صفحه ای هستند ، طوری که بتوانند دانشجو را در محیطی شاداب و با نظارت مستقیم خود وی بر جریان پیشرفتش ، به آموزش زبان ترغیب کنند. افراد در درس های این کتاب ، واژگان و اصطلاحات کلیدی را در قالب مکالمه فرا میگیرند و در پایان بازخورد پیشرفت خود را از فراگیری درس ازائه شده ، مشاهده خواهند کرد. شایان ذکر است که بر خلاف بسیاری از منابع انگلیسی ، در این کتاب و در خلال مکالمات ارائه شده ، زبان واقعی انگلیسی ، یعنی زبان آشنای افراد بومی انگلیسی ، ارائه می شود. به طوری که فرد بتواند سوای از لهجه های متفاوت و ناکارآمد بعضی منابع ، با طرز تلفظ واژگان و جمله ها به صورتی که در فضای واقعی زبان انگلیسی ارائه می شود ، مکالمات را فرا بگیرد. هم چنین در این کتاب ، با ارائه ی مدل Discussion builder  دانشجویان زبان انگلیسی در فضایی پویا و دینامیک برای مباحثات و گفتگوهای فصیح تر و درست تر ترغیب می شوند که نتیجه ی آن اعتماد به نفس دانشجو در فراگیری زبان خواهد بود.
برای آموزش زبان انگلیسی متد ها و کتاب ها و منابع متعدد دیگری وجود دارد که با توجه به نیاز دانشجویان به طور فزاینده ای در جال افزایش است. ما در این مبحث به دو متد موثر قدیمی و جدید یعنی اینترچینج و تاپ ناچ بسنده کردیم.

 

. دیکشنری های کاغذی و آنلاین :

در اینجا به معرفی دیکشنری ها یا همان مرجع های لغات مورد نیاز هر دانشجوی زبان انگلیسی خواهیم پرداخت. هر فردی که به دنیال آموزش زبان انگلیسی ست ، ناگزیر است که واژگان خود را در این زبان افزایش دهد. پیش تر از این ها دیده بودم که با دامنه ی لغات 2500 واژه می توان به دنیای مکالمه ی زبان انگلیسی وارد شد و احتیاجات حداقلی خود را تامین نمود. اما این حداقل است و برای فردی که تا سطوح عالی زبان انگلیسی پیش می رود دامنه ی این لغات گاهی تا 15000 هم می بایست افزایش یابد. در نتیجه ما برای بررسی و فراگیری وازگان و معنای آنها لاجرم به دیکشنری ها نیازمندیم. دیکشنری یک فرهنگ لغت است که معنای واژه را در مقابل ان به صورت کلمه یا جمله ، مشاهده میکنیم. بر این اساس دیکشنری می تواند انگلیسی به فارسی یا فارسی به انگلیسی یا انگلیسی به انگلیسی باشد. دیکشنری فارسی به انگلیسی بیشتر به درد مترجمان زبان انگلیسی که زبان دومشان انگلیسی ست می خورد. و دیکشنری انگلیسی به انگلیسی برای افرادی ست که به سطح بالایی از زبان دست یافته اند که می توانند بدون واسطه ی زبان مادری شان ، یعنی فارسی ، به معنای لغات از فرهنگ لغات انگلیسی دست یابند.
همه ی دیکشنری ها در ابتدای خود راهنمایی برای استفاده دارند. مهم ترین بخش این راهنما همان قسمت کاربردی phonetic alphabet یا الفبای فونتیک است که به واسطه ی آن می توانیم طرز تلفظ لغات انگلیسی را بدون اینکه شنیده باشیم و تنها از طریق سمبل ها و نشانه های این الفبای ساده ، فرا بگیریم.




در زیر نمونه ای از این الفبا را که در جدولی طرح ریزی شده می بینیم:



پس برای خواندن و یادگیری تلفظ هر کلمه در دیکشنری باید لفبای فونتیک ان را فرابگیریم که کار ساده ای ست و مشکلی در یادگیری آن پیش نخواهد آمد. در این الفبا برای هر مصوت ( کوچکترین واحد آوایی ، مانند آ، او ، ای ، َ ِ ُ و غیره ) علامت های معادل وجود دارد. مثلا برای " ای کشیده " در کلمه ی read ، نشانه ی I: را داریم و یا مثلا برای صامت "ث"  در ابتدای کلمه ی think  که تلفظ th ابتدای کلمه است ، نشانه ی θ  را داریم. در دیکشنری وقتی به کلمه ی مانند think  بر میخوریم در مقابل آن، ابتدا تلفظ آن به صورت فونتیک به صورت زیر می آید :
Think /θI:nk/ v
عبارت داخل دو خط مورب ، شکل فونتیک تلفظ کلمه برای یادگیری چگونگی تلفظ آن است. و سپس در جلوی آن سر واژه ای مانند v  یا adj    و غیره می آید که شکل اختصاری نوع کلمه از لحاظ دستوری ست. در اینجا کلمه ی  think  چون فعل است و معادل فعل در زبان انگلیسی  verb است ، از سر واژه ی v برای یادآوری این نکته استفاده شده است. این سر واژه های معادل مثل الفبای فونتیک در صفحه ای در ابتدای دیکشنری آورده می شوند که باید آنها را دانست.
همانطور که در عنوان این بخش امده ، دو نوع دیکشنری به صورت کلی داریم ؛ کاغذی و آنلاین. منظور از کاغذی همین کتاب های دیکشنری ست که از بازار تهیه می کنیم و در مورد آن مطالبی را ذکر کردم. اما با پیشرفت اینترنت انواع دیگری از دیکشنری های آنلاین و نرم افزاری ارائه شده اند. دیکشنری هایی که به صورت نرم افزار هستند و چه به شکل آفلاین و چه آنلاین و بر روی اینترنت ، به دانشجویان زبان انگلیسی در یادگیری واژگان کمک می کنند.  در این دیکشنری ها ، حافظه ی چند صد هزار کلمه ای از کلمات انگلیسی و معادل های فارسی و نیز توضیحات انگلیسی شان وجود دارد. معمولا کادری سفید رنگ و خالی برای وارد کردن واژه ی انگلیسی مورد نظرتان در نرم افزار مشاهده می کنید . به محض وارد کردن حروف کلمه ، در زیر کادر ، صفحه ای باز می شود که حروف تایپ شده ی شما در ان کلمه را برای کلمات مشابه نشان می دهد و این به یافتن کلمه ی شما بدون تایپ کامل ان کمک می کند.  در نهایت با تایپ کلمه ، دیکشنری معنای واژه را به صورت فارسی و حتی با ذکر جملات نمونه ای که در آن ، این واژه به کار رفته نشان می دهد.
این دیکشنری ها ، دیکشنری های راحت تر و ساده تری هستند. چون بر خلاف دیکشنری های کاغذی نیازی به look up ( گشتن واژگان )  توسط خود فرد در کتاب ، ندارند. بلکه نرم افزار با الگوریتم طرح ریزی شده ی خود به سرعت واژگان را شناسایی می کند و معنای انها را نشان می دهد. حتی برای ساده تر آموختن تلفظ واژگان ف علاوه بر نشان دادن الفبای فونتیک در جلوی کلمه ، معمولا تلفظ کلمه را به صورت شنیداری و با کلیک بر روی علامت بلندگوی کوچکی در کنار کلمه ، بیان می کند. این تلفظ ها عموما ً در دو لهجه ی اصلی british و American ارائه می شود.
دیکشنری های متفاوتی با نام های متفاوتی در بازار وجود دارند. که از معروف ترین انها می توان به دیکشنری قدیمی و اصیل "حییم "  که به صورت دوسویه وجود دارد اشاره کرد. دیکشنری های بین المللی و انگلیسی به انگلیسی مانند oxford    و دیکشنری آمریکایی longman  که نرم افزارهای انها هم موجود است ، از دیگر منابع مراجع هستند. بسته به اینکه در چه سطحی از زبان باشیم می توانیم از دیکشنری های متفاوت استفاده کنیم . مثلا همین دیکشنری oxford یا longman در طوح مختلف elementary (پایه ) , intermediate (متوسط) , advanced  (پیشرفته )  عرضه شده اند. دانشجویان اکادمیک رشته های زبان انگلیسی مانند دانشجویان مترجمی یا ادبیات انگلیسی (literature) هم ، دیکشنری های خاص خود را دارند.
جمع بندی 
چیزی که در این جلسه آموختیم آشنایی با دو منبع اصلی زبان انگلیسی یعنی کتاب ها و متدهای گوناگون آن و دوم مرجع مورد نیاز همه ی دانشجویان زبان انگلیسی ، یعنی دیکشنری ها ، بود. آشنایی با متد قدیمی تر interchange  متد کارآمد تر و به روز تر top notch ما را به درک بهتری از نحوه ی آموزش زبان انگلیسی رساند و فهمیدیم که می توانیم بسته به هدفمان از اموزش زبان ، متد و منبع و کتاب مورد نظرمان را انتخاب کنیم . دیکشنری ها به عنوان جزء لاینفک زندگی زبان آموزان معرفی شدند و نتیجتا ًباید گفت که در هر صورت و با فراگرفتن هر سطحی از زبان انگلیسی ، به مراجع و دیکشنری ها نیازمندیم و می توانیم از آنها در کنار متد و منبع آموزشی خود برای افزایش سطح واژگان مان ، بهترین بهره را ببریم.